چرا همه بچه ها (جنین ها) دختر نیستند؟

در این مقاله به این میپردازیم که چه چیزی باعث میشود بچه یا جنین پسر شود یا دختر؟ و اینکه چرا همه بچه ها دختر نمیشوند؟

دانشمندان ژن تعیین کننده جنسیت نر را شناسایی کردند.

حدودا 30 سال تحقیق و پژوهش در این زمینه باعث شد که 35 سال پیش دانشمندان ژن تعیین کننده جنسیت جنین را شناسایی کنند.

این ژن نرینه ساز در انسان، شامپانزه، خرگوش، خوک، اسب، گاو، ببر و همچنین سایر پسانداران دیگر یکسان است. این ژن طرح نخستین و تمایز نیافته اعضای جنسی را به سوی نرینگی هدایت می کند.

اگر این ژن نبود همه جنین ها دختر از آب درمی آمدند.

نتایج این پژوهش های چندین ساله در مجله نیچر گزارش شده است

یاخته های انسان با 23 جفت کروموزوم در هسته هر یاخته مشخص می شوند. همه یاخته های انسان، به جز یاخته های جنسی، 23 جفت کروموزوم دارند.

یاخته های جنسی یعنی تخمک و اسپرماتوزویید فقط 23 لنگه کروموزوم دارند. 22 جفت از 23 جفت کروموزوم شبیه به هم هستند. و کرومزوم های تنی( اتوزوم) نامیده می شوند.

ولی جفت 23 یکسان نیستند این به این معناست که افراد جنس مونث در هسته یاخته های خود، یک جفت Y دارند در حالی که افراد جنس نر دارای یک کروموزوم X و یک کرومزوم کوچکتر به نام Y هستند.

بنابر این همه تخمک هایی که مادر تولید می کند یک لنگه کروموزوم X دارند ولی اسپرماتوزویید هایی که پدر تولید می کند بر دو نوع هستند یعنی یا دارای یک کروموزوم X هستند یا یک Y.

اگر تخمک را یک اسپرماتوزویید حامل کروموزوم X بارور کند بچه دختر (XX) می شود. واگر اسپرماتوزویید حامل کروموزوم Y بارور کند بچه پسر (XY) از آب در می آید.

پیش از این چنین به نظر می رسید که تعيين جنسیت جنین بر حسب اتفاق است و ربطی به وجود دو کروموزوم X در دختران ندارد، زیرا افرادی دیده می شدند که بر اثر حذف کروموزومی فقط دارای یک کروموزوم بودند و کرومزوم Y نداشتند وبا وجود این مونث تلقی می شدند. بنابر این کروموزوم Y انسان باید حامل ژنهایی باشد که جنسیت نر را رقم می زنند.

اما کروموزوم Y دارای یک توالی از 30 تا 40 میلیون باز است (باز ها در واقع حروف الفبای ژنتیک هستند که پیام های ژنتیکی با آنها نوشته واز نسلی به نسل دیگر منتقل می شود)که چندین هزار ژن را در بر می گیرد.

چگونه می توان از میان این همه ژن، ژنی را که تعیین کننده نرینگی است، پیدا کرد؟

چنانکه معمول است، مسائل مشکل لاینحل زیست شناختی با بررسی و مطالعه ناهنجاری ها روشن می شوند.

در این مورد نیز مطالعه کروموزوم X بودند (نه یکX و یک Y)  این حقیقت را روشن ساخت که به یکی از دو کروموزوم X این افراد بر اثر جابه‌جایی کروموزومی یک قطعه از کروموزوم Y پدری چسبیده است.

این حادثه، ضمن تقسیم یاخته ای میوزی که پیش درآمد تشکیل یاخته های تولید مثل است، روی می دهد.

بر اثر این حادثه، قطعه نابجا پیوند شده از کروموزوم Y موجب می شود که کرومزوم X مانند کروموزوم Y عمل کند.

در سال 1966 دانشمندان متوجه شدند که ژن های نرینه ساز بر روی بازوی کوتاه کروموزوم Y که در حدود 10 میلیون باز دارد قرار دارند.

در سالهای پس از آن کروموزوم های بسیاری از انسان و پستانداران دیگر که حامل یک جفت کروموزوم X بودند بررسی شد و سرانجام در 1987، یک قطعه از کروموزوم Y با فقط 60000 باز شناسایی شد که برای دادن جنسیت مذکر به دارنده XX آن کفایت می کرد. ولی چون این قطعه از کروموزوم ژن های تکرار شونده زیادی داشت، پیدا کردن ژن عامل از آن میان کار دشواری بود.

گروه پژوهشی دیگری که مرکب از پژوهشگران آمریکایی و کانادایی، درهمان شماره مجله نیچر نتیجه یک آزمایش کروموزومی را منتشر کردند که به نظر می رسید ای آزمایش نقش SRY را تایید می کند.

پروفسور دیوید پیج و همکارانش به مورد نادری برخوردند، زنی که دارای کروموزوم های X و Y یعنی کروموزوم های مشخص کننده جنس مذکر بود.

به چه دلیل زن مرد نشده بود؟ آزمایش مفصل و دقیق کروموزوم Y این زن نشان داد که این کروموزوم فاقد یک قسمت کوچک، یعنی همان قطعه نرینه ساز SRY است.

بنابر این به احتمال بسیار زیاد ژن یا ژن های SRY ژن هایی هستند که جنین را به سوی نرینگی هدایت می کنند و اگر چنین ژنی در رویان نباشد موجودی مادینه به وجود خواهد آمد.

چنانچه نقش این ژن کاملا تایید شود آیا برای توضیح تمایز جنسیت کافی خواهد بود؟

پاسخ به این سوال به این سادگی ها نیست بدین سان که ترشح هورمون های نرینگی یا مادینگی گاهی تکوین جنسی را در نزد برخی از دو زیستان معکوس می کنند، به ویژه در سوسمارها و تمساح‌ها که دگرگونی دما به هنگام خوابیدن روی تخم ممکن است جنسیت جنین را عوض کند.

در مرغ و خروس این پرنده نر است که یک جفت همسان کروموزوم جنسی دارد که معمولا ZZ نامیده می شود، در حالی که پرنده ماده دارای دو کروموزوم ناهمسان یعنی ZW است در مگس سرکه که خوکچه آزمایشگاهی مورد علاقه متخصصان ژنتیک است، مانند پستانداران، ماده ها XX و نرها XY هستند ولی کرومزوم Y برای نرینگی ضروری نیست.

به این معنا که ممکن است مگسی که فقط X دارد و فاقد Y است (XO) نر از آب در آید، در حالی که در گونه انسان فرد XO زن خواهد شد (ولی با ناهنجاری هایی کم و بیش شدید.)

واما برخی از ماهی ها در دوره زندگانی خود تغییر جنسیت می دهند که این خود موجبی است که یک ماهی به تنهایی تخمگذاری کند سپس آن ها را بارور سازد.

اکنون دیگر فصل تعیین جنسیت تقریبا به پایان رسیده است، ولی فصل دیگری که بسیار گسترده تر است آغاز شده است.

این فصل به بررسی رویداد های بی شماری خواهد پرداخت که امروزه هنوز به درستی شناخته نشده است وآن پدید آمدن مرد، زن، موش یا فیل از یک یاخته واحد است.