فاصله سنج یا مسافت یاب وسیله ای است که فاصله های زیاد را اندازه می گیرد، از این وسیله در نقشه برداری و اهداف نظامی استفاده می شود.
فاصله سنج ها معمولا به دو نوع نوری و لیزری تقسیم بندی می شوند، رادار نیز نوعی مسافت یاب غیر نوری محسوب می شود.
در رادار زمان رفت و برگشت امواج الکترو مغناطیسی را به مسافت تبدیل می کنند، فاصله سنج های نظامی از لوله های بلندی تشکیل شده اند که در مرکزشان عدسی های چشمی نصب شده است.
هر انتهای لوله داری منشور و عدسی است، ناظر با نگاه کردن به عدسی چشمی، منشور ها را طوری تنظیم می کند که هدف را بتوان از میان هر دو انتهای لوله دید.
اختلاف مسیر دید از دو انتهای لوله زاویه ای را ایجاد می کند که به فاصله هدف بستگی دارد. این زاویه بر روی صفحه ای مدرج اندازه گیری می شود.
به وسیله این صفحه مدرج میتوان فاصله هدف را به طور مستقیم خواند.
انواع فاصله سنج:
فاصله سنج های نوری دارای دو نوع ((تطابقی)) و ((استروسکوپیک)) هستند.
در فاصله سنج تطابقی، ناظر از میان یک عدسی چشمی می نگرد و دو تصویر از هدف را می بیند.
با پیچاندن یک پیچ این دو تصویر باهم حرکت می کنند، پس از آن، فاصله هدف را می توان به راحتی روی یک صفحه مدرج خواند.
در فاصله سنج استروسکوپیک، ناظر از میان یک جفت عدسی می نگرد، او یک تصویر از هدف و یک علامت را میبیند که در نزدیکی هدف معلق به نظر می رسد.
ناظر پیچ دستگاه را آن قدر می چرخاند تا علامت و تصویر در یک فاصله دیده شوند، سپس فاصله از روی صفحه مدرج خوانده می شود.
فاصله سنج های لیزری:
این وسیله بر اساس همان اصولی که رادار کار می کند عمل می کنند، در این نوع فاصله سنج، پرتویی از لیزر به سوی هدف ارسال و پس از برخورد با آن منعکس می شود.
گیرنده دستگاه، پرتو منعکس شده را دریافت می کند، سپس زمان رفت و برگشت پرتو لیزر اندازه گیری می شود. پس از ضرب کردن این زمان در سرعت پرتو لیزر، دو برابر مسافت هدف از فاصله سنج به دست می آید.
بنابر این عدد حاصله را تقسیم بر 2 می کنند تا فاصله هدف مشخص شود. اما فاصله سنج های لیزری به طور خودکار فاصله هدف را محاسبه می کنند و آن را نشان می دهند.