ماشین حساب وسیله ای است که می تواند محاسبات ریاضی را سریع و درست انجام دهد. تقریبا همه ما با آن کار کرده ایم.
از نظر تاریخی، اصولا ماشین حساب ها به دو دسته کلی الکترونیکی و مکانیکی تقسیم می شوند.
ماشین حساب های الکترونیکی به دلیل دارا بودن تکنولوژی برتر و سرعت و دقت بیشتر جایگزین ماشین حساب های مکانیکی شده اند.
ماشین حساب های مکانیکی
چرتکه، قدیمی ترین ماشین حساب مکانیکی به شمار می رود، این وسیله هنوز هم در بسیاری از نقاط مختلف جهان مورد استفاده قرار می گیرند.
چرتکه دارای تعدادی مهره گرد است که در چندین ردیف قرار گرفته اند و از میان هر ردیف، یک رشته سیم عبور کرده است و عمل محاسبه با حرکت دادن مهره ها در طول سیم ها انجام می گیرد.
نخستین ماشین حساب مکانیکی در سال ۱۶۲۳ میلادی توسط ((ویلهلم شیکارد)) در آلمان ساخته شد، و فردی به نام ((بلز پاسکال)) در سال ۱۶۴۲ میلادی نمونه ای بهتر از آن را ابداع کرد.
این ماشین حساب با حرکت چندین چرخ و محور کار می کرد و می توانست عمل جمع و تفریق را انجام دهد.
فردی به نام (چارلز ببج) در سال ۱۸۳۲ میلادی سعی کرد ماشین حسابی بسازد که علاوه بر انجام اعمال ریاضی، حافظه نیز داشته باشد.
او به علت عدم وجود تکنولوژی پیشرفته، موفق به ساختن چنین ماشین حسابی نشد. ولی نظریه او پیشگام علوم کامپیوتری امروزی بود.
ماشین حساب های مکانیکی بر اساس اصول مکانیک و با کمک چرخ دنده کار می کردند و از معایب آنها این بود که بزرگ و سنگین بودند، سرعت عمل کم و کندی داشتند و به علت دارا بودن چندین قطعه متحرک، گاهی اوقات در محاسبات دچار خطا می شدند.
بنابراین ماشین حساب های مکانیکی امروزه دیگر مورد استفاده قرار نمی گیرند.
ماشین حساب های الکترونیکی
نخستین ماشین حساب الکترونیکی در سال ۱۹۶۳ میلادی توسط یک شرکت انگلیسی وارد بازار شد.
در ساخت این نوع ماشین حساب، از قطعات کمتری استفاده می شد.
سلول های نوری و یا باتری هایی که بیش از یک سال عمر می کنند، نیروی لازم برای راه اندازی ماشین حساب های الکترونیکی را تامین می کنند.
این ابزارها، محاسبات ریاضی را با استفاده از مدار های الکترونیکی بسیار کوچک انجام می دهند.
این مدار های الکترونیکی روی صفحه بسیار کوچکی از جنس سیلیسیم ساخته می شوند.
سطح این صفحه، فقط چند میلی متر مربع است وبه همین علت ماشین حساب های الکترونیکی کوچک اند و اکثر این ماشین حساب ها حافظه ای برای ذخیره کردن اطلاعات دارند.
ماشین حساب های الکترونیکی دارای قطعه یا قطعات کوچک و نازکی از بلور کوارتز اند که محاسبات را هنگام عبور جریان الکتریسیته از مدار از طریق انتشار ارتعاشاتی با دامنه معین انجام می دهد.
هنگام کار با ماشین حساب علایم مشخص اعداد و عمل های ریاضی مورد نظر به قسمت های مختلف حافظه ماشین حساب که روی صفحه سیلیسم واقع است، فرستاده می شود.
پس از انجام محاسبات لازم عدد حاصله روی صفحه نمایش نشان داده می شود، صفحه نمایش حاوی بلور های مایع است که با عبور جریان الکتریسیته از خود نور ساطع می کنند.
هنگام فشار دادن دکمه های ماشین حساب، اعداد به صورت سیستم دوتایی یا مجموع ۰ و ۱ وارد حافظه آن می شوند.
بعضی از ماشین حساب های الکترونیکی را می توان برای انجام خودکار برخی از اعمال خاص برنامه ریزی کرد.
ماشین حساب های الکترونیکی بسیار دقیق اند و همچنین استفاده از آنها بسیار آسان است.