در مقاله کشت گیاهان دارویی به بررسی بخشهای اصلی یعنی: آشنایی با گیاهان دارویی، عوامل و فاکتورهایی میپردازیم که قاعدتاً در رشد، برداشت و وراثت این گیاهان نقش دارند.
این مقاله براساس دوره آموزشی ماریه صحرایی نوشته شده است.
آشنایی با گیاهان دارویی
به طور کلی گیاهانی که گل، میوه، بذر، ساقه، برگ و ریشه آنها دارای خواص دارویی است و مراحل کاشت، داشت و برداشت را شامل میشوند، گیاه دارویی نامیده میشوند.
عمر و قدمت گیاهان دارویی به اندازه قدمت عمر انسان است؛ در واقع بسیاری از آنها با پیدایش انسانها پدیدار شدند.
در اسناد چند هزار ساله طب و داروسازی، تجربه و اطلاعات ارزشمندی در خصوص گیاهان دارویی وجود دارد.
در چند دهه گذشته، آنچه به عنوان دارو مورد استفاده قرار میگرفت معمولاً از منابع طبیعی و به طور عمده از گیاهان تشکیل میشد. اما با پیشرفت سریع علوم و مسائل اقتصادی، استفاده از گیاهان دارویی کاهش پیدا کرد؛ به طوری که داروهای شیمیایی جایگزین داروهای گیاهی شدند.
بازگشت به سمت گیاهان دارویی
داروهای شیمیایی با وجود کارایی بالا، اثرات نامطلوب و ناگوار زیادی دارند.
امروزه ثابت شده است که کمتر ماده خالصی وجود دارد که این اثرات سوء را نداشته باشد؛ همین عامل باعث شده که در دهههای اخیر، دوباره به سمت استفاده از گیاهان دارویی بازگردیم. به طوری که بسیاری از دانشگاهها، مراکز تحقیقاتی و حتی سازمان جهانی بهداشت، برنامههای وسیعی برای استفاده از این گیاهان تدارک دیده و آنها را حیاتبخش تلقی کردهاند.
در قرن جدید، پیشرفت علم شیمی و کشف سیستمهای پیچیده سنتز باعث گسترش صنعت داروسازی شد. با این حال، گیاهان دارویی هرگز به طور کامل کنار گذاشته نشدند، به شکلی که همچنان بیش از ۸۰ درصد مردم جهان برای درمان بیماریها از آنها استفاده میکنند.
کاربردها و تعاریف
جالب است بدانید که تقریباً حدود یکچهارم داروهای تهیه شده در دنیا منشأ گیاهی دارند که یا از عصارهگیری مستقیم تهیه شدهاند یا از روش سنتز بر اساس ترکیبات گیاهی. گیاهان دارویی علاوه بر درمان، کاربردهای دیگری نیز دارند، از جمله:
-
به عنوان طعمدهنده و خوشبوکننده
-
به عنوان شیرینکننده یا رنگهای طبیعی
-
در ساخت حشرهکشها و صنایع آرایشی و بهداشتی
تفاوت گیاهان دارویی، داروهای گیاهی و شیمیایی
-
گیاهان دارویی: گیاهانی مثل زیره، رازیانه، هل یا دارچین هستند که خواص درمانی داشته و معمولاً بیضرر یا کمضرر هستند. این گیاهان معمولاً در عطاریها یافت میشوند.
-
داروهای گیاهی: محصولاتی هستند که از تبدیل گیاهان به دارو در کارخانههای داروسازی و طی فرآیندی خاص و استریل تهیه میشوند. در حال حاضر بیش از ۹۵ درصد این داروها بدون نیاز به نسخه پزشک (OTC) قابل تهیه هستند.
-
داروهای شیمیایی: این داروها عوارض بیشتری نسبت به گیاهان دارند. گیاهان دارویی به دلیل طبیعی بودن ماده اولیه، سازگاری بیشتری با بدن انسان دارند.
امروزه مردم در صورت بروز بیماری، تمایل بیشتری به مصرف داروهای گیاهی نسبت به شیمیایی نشان میدهند.
نکته بسیار مهم، نحوه در اختیار گذاشتن و عرضه صحیح این داروها به جامعه است.
پایان