حباب اطلاعاتی چیست و چرا مردم جامعه خصوصا عوام، داخل آن گرفتار میشوند و احساس میکنند که در حقیقت کامل قرار دارند؟
ایمان صدیقی | احتمالا در شبکه های اجتماعی و یا در جامعه افرادی را دیده اید که انگار در دنیای مختلف زندگی میکنند، به احتمال زیاد خودتان هم جزو یکی از این دسته ها هستید.
فردی معتقد است به زودی امریکا نابود میشود چون میبیند در شبکه های اجتماعی زیاد درموردش صحبت میشود. دیگری معتقد است امریکا قوی تر خواهد شد چون حس میکند همه همین نظر را دارند و دیدگاهش در پست ها و کامنت های اینستاگرام تایید میشود.
اما اینجا یک خطای شناختی مغز رخ میدهد
بدون اینکه متوجه شوید، مغز شما عقاید و نظرات مختلف را فیلتر میکند. بنابراین اگر طرفدار پوتین باشید جذب خبرهای مثبت درباره او میشوید و اگر مخالف او باشید جذب خبرهای منفی.
متاسفانه اینستاگرام نیز براساس این خاصیت طراحی شده است و خیلی سریع شما را وارد یکی از حباب های موجود میکند!
کافیست شما عاشق جنایتکاری مثل هیتلر باشید، اولین پستی که در تایید او ببینید و لایک کنید باعث خواهد شد پست بعدی نیز به شما نشان داده شود و پس از چند روز مشاهده میکنید تمام هوم پیج و اکسپلور شما پر شده است از ستایش هیتلر.
در نتیجه تصور میکنید او خیلی محبوب است و همه دوستش دارند.
این اشتباه فقط مختص اینترنت و سوشیال مدیا نیست. در زندگی روزمره و جامعه نیز با افرادی دوست میشویم و بیشتر با آن دسته از اهل فامیل در ارتباط هستیم که شبیه ما فکر میکنند. فردی که منتقد عقاید ما باشد را از خود دور میکنیم و اجازه نمیدهیم حرف هایش روی ما اثر بگذارد.
نتیجه این فرآیند، ایجاد حباب های مختلف و متضاد هم در جامعه است.
اما راهکار چیست؟
آشنایی با روش تحقیق علمی و تقویت تفکر نقادانه critical thinking باعث میشود هرچیزی رو مورد پرسش قرار بدهید.
هیچ چیز به صورت پیش فرض پذیرفته نمیشود و احساس، جایگاهی در این روند ندارد. یک فرد روس همانقدر میتواند پست و خائن باشد که یک امریکایی یا عرب. هیچ نژاد یا عقیده ای برتری بر دیگری ندارد. تنها چیزی که مهم است “درستی یا نادرستی گزاره هاست.”
قبل از اینکه چیزی را باور کنید باید دیدگاه های مخالفش هم بررسی کنید. هوشمندانه است که خودتان هم سعی کنید آن عقیده را نقد کنید نه اینکه سعی کنید آن را برای خود توجیه کنید.
پس از مدتی متوجه خواهید شد که یک فرمول طلایی برای رسیدن به جواب وجود دارد که از تیغ اوکام نشات گرفته است.
نظر جمیع متخصصان در یک امر، معمولا درست است. نه نظر اکثریت عوام.
به عنوان مثال اکنون که اکثر فیزیکدانان میگویند زمین کروی است، پس عاقلانه است آن را بپذیریم و یا وقتی اکثر تاریخدانان جهان میگویند استالین جنایتکار بوده است، بهتر است بپذیریم.
البته همچنان میتوانید با تفکر نقاد، به جان این دیدگاه ها بیافتید ولی اگر کارتان را خوب انجام بدهید، معمولا به این نتیجه میرسید که نظر اکثریت متخصصان درست است.