جنگ جهانی دوم، خونینترین و گستردهترین درگیری تاریخ بشر، در سال ۱۹۳۹ آغاز شد و تا ۱۹۴۵ ادامه یافت. این جنگ که بیش از ۷۰ میلیون کشته بر جای گذاشت، اما دلیل آن چه بود؟ امروز در ذهن آموز به دلیل جنگ جهانی دوم میپردازیم.
این جنگ به خاطر انباشت تنشهای سیاسی، اقتصادی و ایدئولوژیک پس از جنگ جهانی اول بود. درک دلایل جنگ جهانی دوم برای فهم بهتر تاریخ معاصر و جلوگیری از تکرار اشتباهات ضروری است.
یکی از مهمترین علل، معاهده ورسای (۱۹۱۹) بود
این معاهده آلمان را به شدت تنبیه کرد؛ غرامتهای سنگین مالی، کاهش قلمرو، محدودیت ارتش و پذیرش مسئولیت کامل جنگ، حس تحقیر عمیقی در مردم آلمان ایجاد کرد.
این خشم زمینه را برای ظهور آدولف هیتلر و حزب نازی فراهم آورد. هیتلر با وعده بازگرداندن شکوه آلمان، ناسیونالیسم افراطی و ضدسامیگری را ترویج داد و به سرعت قدرت را قبضه کرد.
بحران اقتصادی بزرگ ۱۹۲۹ (Great Depression) نیز نقش کلیدی داشت. بیکاری گسترده و فقر در آلمان و کشورهای دیگر، مردم را به سمت رهبران پوپولیست سوق داد.
هیتلر از این نارضایتی برای تقویت ارتش و سیاستهای تجاوزکارانه سوءاستفاده کرد.
عامل دیگر، سیاست توسعهطلبی قدرتهای محور بود
آلمان به دنبال «فضای حیاتی» (Lebensraum) در شرق اروپا بود، ایتالیا تحت رهبری موسولینی در آفریقا و بالکان گسترش یافت و ژاپن در آسیا و اقیانوسیه به دنبال امپراتوری بود. حمله ژاپن به منچوری (۱۹۳۱) و ایتالیا به اتیوپی نمونههای اولیه بودند.
سیاست آشتیجویانه بریتانیا و فرانسه نیز اشتباه بزرگی بود
رهبران غربی با امید به جلوگیری از جنگ، اقدامات هیتلر مانند اشغال راینلند، الحاق اتریش و تصرف چکسلواکی را تحمل کردند.
این سیاست تنها جسارت آلمان را افزایش داد.
در نهایت، حمله آلمان به لهستان در ۱ سپتامبر ۱۹۳۹، جرقه نهایی بود. بریتانیا و فرانسه به آلمان اعلام جنگ کردند و جنگ جهانی دوم آغاز شد.
پس:
جنگ جهانی دوم نتیجه ترکیب تحقیر پس از ورسای، بحران اقتصادی، ایدئولوژی فاشیستی و ضعف دیپلماسی بود. مطالعه این علل نشان میدهد که چگونه نابرابری، بحران و افراطگرایی میتوانند به فجایع عظیم منجر شوند.
درک این تاریخ به ما کمک میکند تا صلح را ارزشمندتر بدانیم و از تکرار اشتباهات جلوگیری کنیم.