اگر تا چند سال پیش حرف از «کشف سیارههای جدید» فقط در آزمایشگاههای ناسا و ESA معنا داشت، امروز دنیا به سمتی رفته که پژوهشهای فضایی دیگر فقط کار دانشمندان نیست.
پروژهی ملی «آسمانباز» دقیقاً روی همین نقطه ایستاده: اینکه چطور میشود مردم عادی هم در کشف سیارههای فراخورشیدی نقش داشته باشند.
آسمانباز چیست؟
«آسمانباز» یک شبکهی مردمی رصد فراسیارههاست. یعنی هر کسی که یک تلسکوپ کوچک، یک لپتاپ معمولی و کمی علاقه به آسمان داشته باشد، میتواند بخشی از دادههای لازم برای تحلیل عبور سیارات از مقابل ستارهها را ثبت کند.
این دادهها بعداً توسط مراکز تحلیل میشود و اگر سیگنال معناداری پیدا شود، در گزارشهای رسمی منتشر خواهد شد.
چرا این پروژه مهم است؟
چون کشف فراسیارهها از انحصار آزمایشگاههای بزرگ خارج میشود و ایران هم میتواند مثل کشورهای پیشرو، یک شبکهی مردمی داشته باشد که دادههای واقعی تولید میکند.
این پروژه سه بخش اصلی دارد:
1) رصد محلی
هر رصدگر، با تلسکوپ کوچک خودش، نور یک ستاره را در بازهی زمانی مشخص ثبت میکند.
2) ارسال دادهها به سامانه مرکزی
دادهها در یک پلتفرم ساده آپلود میشود؛.
3) تحلیل دادهها توسط تیم علمی
نرمافزارهای تحلیل منحنی نور، سیگنالهای احتمالی عبور سیاره را بررسی میکنند.
اگر سیگنالی معتبر باشد، وارد مرحلهی بررسی تخصصی میشود.
خروجی پروژه چیست؟
در سال های اخیر تعدادی از دانش آموزان و علاقمندان به فضا در سراسر جهان بدون اینکه تحصیلات دانشگاهی در این رشته داشته باشند، توانسته اند سیارک یا کشفی در فضا را به اسم خود ثبت کنند.
مردم جهان روز به روز بیشتر با کشفیات فضایی مرتبط میشوند و حالا باید تلاش کنیم تا مردم ایران نیز به فعالیت ها سوق پیدا کنند.
ایران یک جامعهی بزرگ علاقهمند به نجوم دارد، از رصدخانههای کوچک گرفته تا گروههای آماتوری، همه میتوانند بخشی از این شبکه باشند.
این پروژه نه هزینهی سنگینی دارد، نه نیاز به تجهیزات عجیبوغریب.
اما خروجیاش میتواند نام ایران را وارد نقشهی جهانی پژوهشهای فراسیارهای کند.
«آسمانباز» یک پروژهی ساده، مردمی و در عین حال علمی است.
پروژهای که میتواند انجمن پژوهشهای فراسیارهای را از یک نهاد نوپا، به یک مرجع ملی تولید داده و پژوهش فضایی تبدیل کند.
شاید اولین کشف فراسیارهای که با مشارکت مردم ایران کشف میشود، همینجا در ذهنآموز معرفی شود.