دور ترین سیاره شناخته شده در منظومه شمسی، پلوتون است که نامش از رب النوع اساطیری دنیای زیر زمین گرفته شده است. فاصله متوسط آن از خورشید در حدود شش هزار میلیون کیلومتر است.
پلوتون فقط ۱/۱۶۰۰ مقدار گرما و نوری را میگیرد که زمین دریافت می کند. نور رنگ پریده خورشید دوردست، دشت های یخ زده این سیاره را ترسناک تر و غیر واقعی تر از آنچه باید، می نماید.
پلوتون حتی در تلسکوپ های بسیار قوی نیز چون نقطه نورانی زرد رنگی به نظر می رسد به جز در تلسکوپ ۵ متری کوه پالومار که قرص ظاهری آن را آشکار می سازد.
کشف پلوتون:
شهرت این سیاره نیز، چون نپتون، به کشف آن مربوط است که در آن پرسیوال لاول از فلگستاف آریزونا و ه. پیکر ینگ از هاروارد و کلاید تامباو که دانشجوی دستیار رصد خانه فلگستاف بود، دست داشتند.
جستجوی این سیاره بیش از ۲۰ سال طول کشید. اعلام کشف آن در ۱۳ مارس ۱۹۳۰ همزمان بود با روز تولد پروفسور لاول و سالگرد کشف اورانوس توسط هرشل. نشانه این سیاره (PوL) که حروف اول پرسیوال لاول است.
این بار هم انحرافی در حرکات محاسبه شده اورانوس و نپتون، انگیزه جستجو برای پلوتون بود. اما اکنون معلوم شده است که این سیاره کوچک تر از آن است که عامل انحراف های پیش گفته باشد.
اندازه پلوتو:
منجمین با استفاده از تکنیک تداخل سنجی پیسه ای توانسته اند مقدار نسبتا قابل اعتمادی برای قطر پلوتون به دست آورند. به علاوه درسال ۱۹۷۸ قمر کوچکی برای پلوتون کشف شد که شارن یا کارن نامیده شد.
از رصد های بعدی قطری معادل ۱۱۸۰ کیلومتر برای این قمر به دست آمد که تقریبا نصف قطر پلوتون است. بررسی حرکت شارن جرم و چگالی پلوتون را نمایان کرد مشخص شد که چگالی آن در حدود یک دهم چگالی زمین است. فاصله شارن از سیاره اصلی ۱۹۰۰۰ کیلومتر و دوره تناوب مداری آن ۶ روز است.
مدار:
پلوتون از چند جنبه شایان توجه است:
- زاویه میل مدار آن ۱۷ درجه از همه سیارات دیگر بیشتر است.
- مدار آن بیشترین خروج از مرکز را در میان سیارات دارد.
- پلوتون در حضیض خورشیدی خود از نپتون به خورشید نزدیکتر است، به طوری که در آن هنگام نپتون بیرونی ترین سیاره میشود.
فاصله این سیاره از خورشید در حضیض خورشیدی برابر 4425میلیون کیلومتر است. در حالی که فاصله نپتون ۴۵۰۰ میلیون کیلومتر است.
پلوتون در سال ۱۹۸۹ در حضیض خورشیدی خود بود. فاصله نپتون تا خورشید در سال های ۱۹۷۰ تا ۲۰۱۰ میلادی بیشتر از فاصله پلوتون تا خورشید است.
دو سیاره هیچ احتمال برخوردی با یکدیگر ندارند، زیرا زاویه میل مدار پلوتون بیش از ۱۷ درجه است. کمترین فاصله ای که این دو سیاره از یکدیگر میتوانند داشته باشند ۴۰۰ میلیون کیلومتر است.
این فاصله و همچنین داده های دیگر چون اندازه کوچک پلوتون و دوره تناوب حرکت وضعی آن زیاد اغلب اوقات به عنوان دلایلی اقامه میشود که این سیاره زمانی یکی از اقمار نپتون بوده است. (امروزه این سیاره از لیست سیارات منظومه شمسی خارج شده است.)
جستجوی دقیقی که در سراسر آسمان از ۵۰ درجه میل جنوبی تا ۳۵ درجه شمالی دایرة البروج، انجام شده است هنوز به کشف سیاره ای فراتر از پلوتون نینجامیده است.
اما این بررسی عظیم بیهوده نبوده است گرچه سیاره دیگری یافت نشده، ولی کشف یک مجموعه کهکشانی مشتمل بر ۱۸۰۰ کهکشان، یک خوشه کروی، چندین خوشه کهکشانی و ۷۰۰ سیارک حاصل این بررسی بوده است.
علاوه بر این منجمان تعداد زیادی جرم سیارک مانند را در فراسوی مدار پلوتون کشف کرده اند که در ناحیه ای موسوم به کمربند کوئیپر جای دارند. ناحیه کمربند کوئیپر به فاصله ۳۰ تا ۱۰۰ واحد نجومی از خورشید است و منشأ بسیاری از دنباله دار ها از آنجاست.