بسیاری از دانشمندان هوش را توانایی یادگیری، درک و تجزیه و تحلیل مسائل همراه با حافظه و تخیل معنا می کنند و این بدین معناست که هوش ترکیبی از چندین قابلیت و توانایی است.
امروزه می دانیم که هوش هر فرد نسبت به فرد دیگر در موارد ذکر شده متفاوت است، اما آیا می توان هوش را اندازه گرفت وسطوح مختلف آن را به طور متمایز از هم تفکیک کرد؟
برای سنجش هوش از تست ضریب هوشی یا IQ استفاده می شود.
آیکیو IQ چیست؟
IQ مخفف دو واژه انگلیسی به معنای ضریب هوشی است که معموملا این ضریب در قالب یک عدد ارائه می شود.
IQ هر فرد از تقسیم سن ذهنی فرد (سن ذهنی به وسیله تست های استاندارد هوشی به دست می آید.) بر سن تاریخی او ضرب در عدد ۱۰۰ به دست می آید که دارای فرمولی نیز می باشد.
افراد بسته به امتیاز IQ خود در سطوح مختلف طبقه بندی می شوند.
جدولی برای طبقه بندی کلی از افراد با IQ های متفاوت وجود دارد:
- IQ نابغه ها ۱۴۰ و بالاتر است.
- IQ با استعداد ها ۱۳۰ _139 است.
- IQ افراد خیلی باهوش ۱۲۰ _129 است.
- IQ افراد هوش بالا 110_119 است.
- IQ افراد دارای هوش متوسط 90_109 است.
- IQ افراد کند ذهن ۷۰ و کمتر است.
آیا هوش ذاتی است یا اکتسابی؟
در گذشته بسیاری از روان شناسان معتقد بودند که هر کس دارای میزان مشخصی هوش ذاتی است.
به علاوه آنها اعتقاد داشتند که هوش یک خصوصیت طبیعی و مادرزادی مثل چشمان رنگی، بینی نوک تیز، و….. که با انجام یک تست می توان آن را مشخص کرد.
اما روانشناسی فرانسوی به نام (آلفرد بینت) این عقده را رد کرد، او تست هایی انجام داد که توسط آنها میشد کودکان باهوش و کودکان کند ذهن را از هم تشخیص داد.
نخستین آزمایشاتش در سال ۱۹۰۵ میلادی در چند مدرسه فرانسوی انجام شد، سپس در سال ۱۹۱۵ میلادی این تست ها توسط (ویلیام استرن) روان شناس آلمانی و سپس (لویس ترمن) روان شناس آمریکایی، نیز مورد استفاده قرار گرفت.
عیب تست هوش
بسیاری از روان شناسان معتقدند که تست های هوش، معیار های خوب و مناسبی برای تعیین سطح هوش فرد یا افراد نیستند.
بنابر این تصویر کاملی از عوامل موثر بر هوش ارائه نمی دهند، به طور مثال برخی از تست ها میزان یادگیری فرد را اندازه می گیرند، ولی سرعت یادگیری را مشخص نمی کنند.
می دانیم که نیروی ادراک افراد مختلف با هم متفاوت است و انسان ها در توانایی یاد گیری و به خاطر سپردن مطالب با هم متفاوت اند.
به علاوه هر یک از ما در نحوه استفاده از دانش و تجربه های خود در حل مسائل با هم فرق داریم، به همین دلیل تا کنون هیچ تعریف استاندارد و کاملا پذیرفته شده ای از هوش ارائه داده نشده است.
رشد هوش به چه چیزی بستگی دارد؟
به هر حال روان شناسان معتقند که هوش هر فرد به وراثت و محیط اطراف او بستگی دارد و هر انسانی با توانایی های ذهنی خاصی متولد می شود.
رشد این توانایی ها بستگی به محیط پیرامون فرد ممکن است سریع یا کند شود، محیط و عوامل اجتماعی نقش مهمی در شکل گیری هوش فر ایفا می کنند.
کودکی که به خاطر نوع محیط اطرافش به طور مداوم تجربه کسب می کند، سرعت یادگیری بالایی دارد ولی کودکانی که به خاطر نژاد یا معلولیت های فیزیکی با تبعیض مواجه اند، و همچنین کودکانی که مورد تمسخر قرار می گیرند و یا سرکوب می شوند، نمی توانند به خوبی توانایی های ذهنی شان را رشد بدهند و از آنها استفاده کنند. به این ترتیب هوش، بر خلاف چشمان رنگی یک خصلت طبیعی نیست.
هرگز یک ویژگی و خصلت خاص را نمی توان هوش نامید و هیچ عاملی به تنهایی آن را تعیین نمی کند.