آشنایی با سیاره عظیم مشتری (برجیس)

مشتری، زحل، اورانوس و نپتون گروه سیارات بزرگ را تشکیل می‌دهند که به خاطر حجم های عظیم، جرم های بزرگ و چگالی های کم شان متمایز اند.

مشتری از همه سیارات حجیم تر است، به طوری که می‌تواند در حجمی که اشغال کرده است همه سیارات دیگر را جای دهد.

جرم آن نیز همچون حجمش عظیم است. سیصد کره به سنگینی زمین لازم است تا با مشتری موازنه کند.

مشاهده و رصد مشتری:

مشتری با چشم برهنه چون شئ پرنور و زرد رنگ دیده می‌شود که به کندی از برج های دوازده گانه منطقه البروج می‌گذرد و در مقداری کمتر از 12 سال یک دور کامل را می پیماید، مشتری تقریبا شش ماه از سال، هر شب به صورت سیاره ای درخشان در پهنای ستارگان دیده می‌شود.

با تلسکوپ مشتری را کره ای پخی می‌بینیم که بر آن علائمی مشخص به رنگ نارنجی یا سرخ است به موازات استوا وجود دارد.

دوره تناوب حرکت وضعی مشتری از روی رصد های علائم نیمه دائمی کمربند های سیاره تعیین شده است و هیچ دوتایی از آن علائم نیست که دوره تناوب واحدی داشته باشند.

در بعضی مواقع لکه های روشنی بر کمربند های تاریک مشتری و در مواقعی دیگر لکه های تاریک بر کمربند های روشن آن پدیدار می شود.

یکی از این لکه ها موسوم به لکه سرخ بزرگ، در تاریخ نجوم واجد اهمیت است. این لکه تقریبا به طور ناگهانی در سال 1878 آشکار شد و منطقه ای را به طول 50000کیلومتر و به عرض 11000کیلومتر فرا گرفت و اندک زمانی پس از ظهور، شروع به محو شدن کرد

رصد های سفینه های فضایی از مشتری :سفینه فضایی پایونیر 10در تاریخ 3 دسامبر 1973 از کنار مشتری گذشت و پایونیر 11 نیز یک سال بعد به آن نزدیک شد.

تصاویر گرفته شده از این سیاره نشان داد که مشتری عمدتا متشکل از ئیدروژن مایع است.

مدار گرد گالیله که در 1989 از شاتل فضایی پرتاب شد در 1995 بر مداری حول مشتری قرار گرفت که با سرعت زیاد توانست جو مشتری را بشکافد و توانست اطلاعات مربوط به جو این سیاره را دریافت کند.

مطالعه اقمار مشتری، خاصه اقمار گالیله ای، در برنامه این ماهواره مدار گرد بود سفینه ها توانستند اطلاعاتی به دست بیاورند:

1) میدان مغناطیسی:

میدان مغناطیسی این سیاره، بسیار شدید است کل این میدان 400000000 برابر انرژی ذخیره شده در میدان مغناطیسی زمین است.

2) کمربند ذرات پر انرژی:

مشتری دارای کمربند قرص مانند بسیار مسطحی از ذرات پر انرژی الکترون، پروتون و آلفا است.

3) چشمه گرمای داخلی:

مشتری انرژی ای را که از خورشید دریافت می‌کند گسیل می کند و این حاکی از وجود یک چشمه انرژی داخلی در سیاره است منبع این انرژی احتمالا واپاشی رادیو اکتیوی و رمبش آرام گرانشی است.

4) دما در راس ابرها:

در راس کمربندها، دما در سمت متوجه به خورشید برابر است با دمای سمت دور از خورشید.

5) هسته:

هسته این سیاره یحتمل تما ما جامد است که اقیانوسی از ئیدروژن مایع روی آن قرار دارد دمای هسته در حدود 50000درجه است.

6) لکه سرخ بزرگ:

مشتری واچرخه عظیمی است که جریان عادی نوار را که به سمت مشرق است مانع می‌شود.

7) حلقه مشتری:

مشتری دارای حلقه نازکی از مواد و سنگ ریزه هاست (شبیه حلقه زحل) است. ضخامت این حلقه، در حدود 30کیلومتر و فاصله آن از مرکز سیاره بین 100تا 120 هزار کیلومتر است.

ساختمان سیاره:

ساختمان کامل این سیاره هنوز شناخته نیست مطالعات طیف نگاری حاکی از وجود آمونیاک، متان، ئیدروژن مولکولی H2 در جو سیاره است. چگالی متوسط سیاره یک چهارم چگالی متوسط زمین است. ترکیب شیمیایی سیاره شبیه ترکیب شیمیایی خورشید است یعنی بخش عمده آن ئیدروژن است به علاوه درصد کمی هلیوم و مقدار اندکی مواد دیگر.

بخش داخلی آن احتمالا مایع یا جامد است، اما گازی نیست، دوربین های سفینه ها در جو مشتری جرقه های آذرخش را نیز ثبت کردند که وجود آذرخش از این نظر شایان توجه است که سوای خورشید منبع انرژی ای به شمار می آید که در شیمی جو سیاره تاثیر می گذارد.

قمر ها:

63 ماه بر گرد مشتری حرکت می‌کنند از این مجموعه 23 قمر در سال 2003 کشف شدند. 4 قمر بزرگتر که به قمرهای گالیله ای موسوم اند در 1610 به وسیله گالیله کشف شدند. نام این قمرها یو، اروپا، گانیمید، کالیستو است.

مطالب مشابه از ذهن آموز: