عطارد کوچکترین و در عین حال نزدیکترین سیاره به خورشید است که در خصوص منظومه شمسی، یکی از جذاب ترین اجرام آسمانی برای مطالعه است.
این سیاره به دلیل موقعیت خاص خود و ویژگی های منحصر به فردش همواره مورد توجه دانشمندان و علاقه مندان به فضا بوده است.
عطارد قطری حدود 4/880 کیلومتر دارد و از این نظر کوچکتر از برخی قمرهای منظومه شمسی، مانند گانیمد و تیتان است و فاصله آن تا خورشید به طور میانگین تنها 58 میلیون کیلومتر است، که باعث میشود دمای سطح آن شدیدا متغییر باشد در روز دمای آن به بیش از 430 درجه سانتی گراد میرسد و در شب تا منفی 180 درجه سانتی گراد کاهش میابد.
این تغییرات شدید دما به دلیل عدم وجود جو ضخیم برای حفظ دماست.
یکی دیگر از ویژگی های جالب عطارد این است که جو قابل توجهی ندارد، جو نازک آن که از اتم های پراکنده تشکیل شده که نمیتواند دمای سطح سیاره را تنظیم کند و یا مانع ورود شهاب سنگ ها شود. به همین دلیل است که سطح آن مملو از دهانه های برخوردی کاملا به ماه مشابه است که این دهانه ها نشان دهنده برخورد های بسیاری هستند که در طول تاریخ این سیاره رخ داده و میدهد که باعث شکل گیری این چنینی سطح آن شده است.
مدار حرکت عطارد به دور خورشید
عطارد دارای یک گردش مداری سریع است که هر 88 روز زمینی یک بار به دور خورشید میچرخد ولی دوران محوری آن کند است، به طوری که یک روز کامل در عطارد معادل 59 روز زمینی است.
این ویژگی به این معناست که عطارد در مقایسه با سایر سیارات دارای روزهای بسیار طولانی است به علاوه، در هنگام طلوع و غروب خورشید بر سطح عطارد، میتوان شاهد پدیده هایی جالب مانند تغییرات شدید نور و سایه ها بود. مطالعه عطارد به دانشمندان کمک می کند تا اطلاعات بیشتری درباره تاریخچه منظومه شمسی و تاثیرات خورشید بر سیارات به دست آورند.
ماموریت هایی مانند مارینر 10 ومسنجر اطلاعات ارزشمندی از سطح، میدان مغناطیسی و ساختار داخلی عطارد فراهم کرده اند. این داده ها به فهم و درک بهتر فرایند های تشکیل سیارات و تعاملات آنها با خورشید کمک میکند این سیاره کوچک و پر رمز و راز نشان دهنده پیچیدگی های عظیم و تنوع در منظومه شمسی است و همچنین الهام بخش ماموریت های فضایی آینده که تحقیقات بر روی این سیاره ممکن است شرایط ویژه ای برای زندگی در سیارات دیگر را به وجود آورده و ممکن سازد.
مشاهده عطارد با چشم غیر مسلح
عطارد را با چشم برهنه تنها زمانی میتوان در آسمان دید که خورشید کاملا زیر افق باشد، دوره تناوب هلالی عطارد 116روز است در نیمی از این مدت عطارد بر خورشید پیشی میگیرد ودر نیمه دیگر به دنبال آن می آید.
مدار واقعی این سیاره یک بیضی است که ناظر زمینی این بیضی را تقریبا از پهلو میبیند به نظر بنده چون خطی مستقیم می آید و به نظر میرسد که عطارد میان مشرق و مغرب خورشید در امتداد این خط نوسان میکند.
وقتی سیاره در مغرب خورشید است بیش از طلوع خورشید میتوان آن را دید و وقتی که در مشرق خورشید جای دارد پس از غروب خورشید، یونانیان باستان تصور میکردند که دو سیاره متفاوت را مشاهده میکنند آنان نام مرکوری (عطارد) را بر شیئی نهاده بودند که پس از غروب خورشید دیده میشد و آن یکی که پیش از طلوع خورشید مرئی بود آپولو نامیده بودند.
عطارد را در شرایط مساعد با چشم برهنه به صورت ستاره ای پرنور _پر نور تر از هر ستاره ای به جز خورشید میتوان دید.
بر اثر کوچکی قرص آن و نزدیکی به افق، چشمک زدن آن نیز مشاهده میشود این سیاره با تلسکوپ شبیه به شیئی سفید رنگ است در سال 1974 سفینه فضایی آمریکایی مارینر 10 از نزدیکی این سیاره عبور کرد که توانست عکس های خوبی از سطح آن بگیرد.
گروه سیارات منظومه شمسی:
9 سیاره منظومه شمسی را میتوان به دو گروه متمایز تقسیم کرد گروه اول سیارات زمین مانند و گروه دوم سیارات مشتری مانند:
- سیارات گروه اول :عطارد، زهره، زمین، مریخ و پلوتون که از حیث اندازه شبیه زمین اند.
- سیارات گروه دوم :مشتری، زحل، اورانوس و نپتون که این سیارات بسیار پرجرم تر از سیارات زمین مانند هستند.
همچنین سیارات را نیز میتوان بر اساس فاصله شان از خورشید دسته بندی کرد که در این دسته بندی عطارد و زهره به سیارات زیرین معروف هستند زیرا از زمین به خورشید نزدیکتر اند و سیارات دیگر از مریخ تا پلوتون را سیارات زبرین یا علوی مینامند زیرا از زمین بیشتر از خورشید فاصله دارند.