اورانوس که نامش از رب النوعی گرفته شده است که از خائوس (آشوب) برخاست و تجسم آسمان شد. اورانوس زیبا را به دشواری و در شرایط بسیار مساعد میتوان با چشم برهنه دید.
کم سویی آن معلول فاصله زیادش، هم از خورشید است که برآن نور می افکند و هم از زمین که از آن رؤیت میشود.
اورانوس در آسمان همان مسیری را می پیماید که سیارات دیگر می پیمایند، اما حرکت آن نسبتا کند است و هر گردش کامل به دور خورشید را تقریبا 84 سال تمام میکند.
حرکت آن از افق غربی زمین به جانب افق شرقی در حدود 4 درجه در هر سال است.
این سیاره نیز شباهت هایی زیاد به سیارات بزرگ دیگر، مشتری، زحل و نپتون دارد. جو آن هم به احتمال متشکل است از آمیزه ای از آمونیاک، متان و ئیدروژن. که درصد آمونیاک در قیاس با متان و خاصه ئیدروژن نسبتا کمتر است.
رصد سیاره:
اورانوس در تلسکوپ به سبب وفور متان، قرصی سبز رنگ به چشم می آید. گه گاهی لکه های سفیدی بر سطح سیاره پدیدار میشود. این لکه ها برای تعیین دوره تناوب دوران مفید اند.
عکس های بسیار خوبی که با بالون بی سر نشین استراتوسکوپ II گرفته شد پخ بودن اورانوس و نیز تیرگی کناره ای در آن را نشان داد.
در این عکس ها هیچ علائم نواری پایداری مشاهده نشد. ولی تصویر هایی که به وسیله ویه جر 2 و تلسکوپ فضایی هابل گرفته شد حاکی از وجود ساختاری نواری، شبیه مشتری و زحل، در اورانوس است.
حلقه ها:
رصد های دقیق در سال 1978 نشان دادند که اورانوس نیز مانند زحل دارای دستگاهی متشکل از 9 حلقه است که بعدها دو حلقه دیگر کشف شد. این حلقه ها را شکاف های وسیعی از هم جدا میکند.
حلقه ها در فاصله 1تا 2 برابر شعاع سیاره قرار دارند. حلقه های اورانوس در همان صفحه قمر های آن است.
اورانوس از چندین جهت درمیان سیارات منحصر به فرد است:
- نخستین سیاره ای است که به کمک تلسکوپ کشف شد.
- کشف آن بر حسب تصادف بود.
- دوران آن بر گرد محورش ((معکوس)) یعنی در جهت عقربه های ساعت است.
- صفحه استوای آن تقریبا عمود بر صفحه مدار است و مقدار دقیق زاویه بین دوصفحه 82 درجه است.
کشف اورانوس :
سیاره در 13 مارس 1781 به وسیله سر ویلیام هرشل انگلیسی که موسیقیدانی حرفه ای و منجمی متفنن بود با تلسکوپ بازتابی کوچک 18 سانتیمتری ساخت خودش کشف شد.
اورانوس در چنین تلسکوپی به صورت قرص بسیار کوچکی است که تفاوت اندکی با یک ستاره معمولی دارد. اما همین تفاوت اندک در اندازه کافی بود تا هرشل شک کند که این شئ یک ستاره است؟
داده های او تایید کرد که سیاره ای جدید کشف شده است که به فاصله 19 واحد نجومی برگرد خورشید می گردد.
دوره تناوب حرکت وضعی به دور محور:
چرخش اورانوس، بر خلاف سیارات دیگر که در خلاف جهت حرکت عقربه های ساعت به دور خورشید و نیز به دور محورشان میگردند ((معکوس)) یا رجعی است.
این سیاره خورشید را در جهت عادی یعنی در خلاف جهت عقربه های ساعت دور میزند، اما دوران آن به دور محورش در جهت عقربه های ساعت است و استوای سیاره با مدار آن به دور خورشید زاویه 82 میسازد.
طریق دیگری نیز معمولا برای توصیف دوران سیاره به کار میرود به معنی که بگوییم استوای سیاره زاویه 98 درجه ای با صفحه مدار میسازد. بدین طریق قطب های شمال و جنوب اولیه معکوس میشود و آنگاه جهت چرخش حول محور عادی است نه رجعی.
قمرها:
اورانوس 27 قمر دارد. 5 قمر بزرگ آن عبارت اند از، میراندا، آریل، اومبریل، تیتانیا و ابرون که همگی در صفحه استوای سیاره اصلی و در نتیجه تقریبا قائم بر مدار سیاه، به دور آن میگردند.
هر 5 قمر حرکتشان رجعی است که با چرخش سیاره حول محورش سازگار است. اندازه اقمار اورانوس تقریبا از چند ده کیلومتر تا 1500 کیلومتر است. بزرگترین قمر اورانوس تیتانیا به شعاع 1520 کیلومتر است.
سفینه ویه جر 2 در سفر بی پایان خود به نواحی دور دست منظومه شمسی، از نزدیکی اورانوس عبور کرد و عکس های واضحی از 5 قمر بزرگ اورانوس به زمین فرستاد به علاوه از 10 قمر خرد این سیاره نیز تصویر برداری کرد.