چگونه نخستین دوچرخه پیدا شد؟ اگر بخواهیم به آغاز پیدایش دوچرخه پی ببریم، باید چند هزار سال به عقب برگردیم و در زندگی مصریان قدیم کنجکاو شویم. زیرا شواهدی در دست است که آنان مَرکبی داشتند که با دو چرخ و به کمک پای انسان به سمت جلو حرکت می کرد.
اما اگر بخواهیم به لحاظ آنچه که نزدیکتر به مفهوم دوچرخه در ذهن ماست، به این مطلب بنگریم، باید آغاز پیدایش آن را در سال 1817 بدانیم.
در آن سال یک مرد آلمانی به نام بارون فون درایس وسیله ای درست کرد که نامش را از نام خود گرفته بود یعنی آن را درایزینه می نامید.
این مرکب دارای دو چرخ بود و هر دو به وسیله ی میله ای چوبی بهم می پیوستند. کسی که می خواست آن را براند باید قسمتی از سنگینی خود را بطرف جلو انداخته، محکم با پا بر زمین بکوبد. البته نخست با یک پا و سپس با هر دو پا آنقدر به زمین رکاب می زد تا دوچرخه ی «درایزینه» او را به مقصد می رساند.
چرخ جلوی آن نیز طوری بود که می شد با گرداندن دسته ای، آن را به هر سو که می خواستیم بچرخانیم.
دوچرخه ی درایزینه بسیار گران تمام می شد. از این رو مردم آن را اسب ژیگولوها می خواندند.
پادشاه انگلیس، جورج چهارم این دوچرخه را دوست داشت و بر آن سوار می شد.
در حدود سال 1840 مردی اسکاتلندی به نام مَک میلَن یکی از این اسبهای ژیگولوها را برداشت و برای چرخ عقبش محوری درست کرد. این محور را با میله ای به رکاب متصل نمود. با آن می توانست آنقدر تند برود که سرانجام روزی به خاطر همین «سرعت دیوانه وار» به وسیله ی پلیس بازداشت شد.
واژه ی خارجی دوچرخه، «بایسیکِل» است. نخستین بار این واژه به سال 1865 بکار رفت.
روزی یک فرانسوی به نام لالمان نوعی دوچرخه ی پایی قدیمی را که بسیار شبیه به اسب ژیگولوها بود، به دست آورد. به چرخ جلویی آن میله و رکابی پیوند داد. اینگونه دوچرخه ها بقدری زمخت و سنگین از چوب و چرخ های آهنی ساخته می شدند که مردم نام «استخوان خرد کن» بدانها داده بودند.
به سال 1868 چرخ های فلزی سبکی به بازار عرضه شد. این چرخ ها از آهن یکپارچه درست نمی شدند، بلکه مانند چرخ دوچرخه های امروزی دارای پره های میله ای بودند ولی البته لاستیکی توپُر، یعنی بدون باد داشتند.
دیگر طولی نکشید که دوچرخه شکل تازه تری بخود گرفت. این بار چرخ های جلو را بتدریج بزرگتر و بزرگتر می ساختند. این بدان منظور بود که با زدن یک رکاب، سرعت بیشتری از آن عاید شود. بطوری که مدل بعضی از دوچرخه ها طوری بود که چرخ جلویی پنج یا شش برابر چرخ عقبی، قطر داشت.
رانندگی با این دوچرخه ها مهارت بسیاری می خواست، زیرا اگر کمی غفلت می شد، پرتاب شدن راننده به زمین حتمی بود.
سرانجام در حدود سال 1885 بود که دوچرخه ی قابل اطمینان و مدرن به عرصه ی وجود آمد. در این مدل، چرخ جلو و عقب هر دو به یک اندازه بود. راننده در محلی که کمی جلوتر از چرخ عقب است، می نشیند. برای افزودن سرعت نیز به جای استفاده از چرخ های بزرگ و خطرناک، چرخ های زنجیری درست کرده اند تا با خیال آسوده بتوان پیوسته رکاب زد و بر سرعت آن افزود.
باز هم تغییراتی در این مدل داده شده تا دوچرخه ی امروزی، با همه ی امتیازاتی که دارد، در اختیار ما قرار گیرد.
منبع: کتاب به من بگو چرا – جلد 2