هر سازواره ای، خواه گیاه باشد، یا ماهی، یا حیوان و یا انسان، شباهت به زوجی خواهد یافت که او را پدید آورده اند؛ اما درضمن اختلاف هایی هم با آن زوج دارد.
برای مثال، کودک ممکن است شبیه پدر یا مادر خود باشد؛ ولی معمولا” از هر یک از آن دو، صفات ویژه ای به ارث می برد. پس می توان گفت که: هر یک از پدر و مادر صفاتی را به فرزندان خود انتقال می دهد، و فرزندان نیز آن صفات را به وراثت، از پدر و مادر، کسب می کنند.
وراثت یعنی مطالعه در اینکه چرا نوزاد به پدر و مادر خود شبیه می شود.
واحد وراثت، ژن نامیده می شود.
ژن ها مولکول های درشتی هستند که در درون هسته ی یاخته های نطفه و تخمک وجود دارند.
در هسته ی یاخته، رشته های باریک و بلندی وجود دارند به نام کروموزم. کروموزم ها با خود، ژنها را حمل می کنند.
کروموزم ها به صورت زوج یافت می شوند، و ژن های مربوط نیز همین طور.
شاید کروموزم های یک یاخته، صدها هزار جفت ژن دربر داشته باشند. هر زوج ژن، قسمت یا قسمت هایی از سازواره را مهار می کنند: مانند رنگ مو، شکل بینی، اندازه ی بدن…
وراثت دارای قوانین بسیاری است.
بر طبق هر قانونی، فرایند ویژه ای تحقق می پذیرد؛ مثلا” هر خصوصیتی که از طریق وراثت منتقل می شود، وابسته به یک عامل است، و هر عاملی بطور مستقل، کار خود را انجام می دهد.
بنابراین، اگر فرزند خصوصیتی را از پدر و مادر به ارث برده باشد، نباید انتظار داشت که حتما” دیگر خصوصیات های آنان نیز به ارث ببرد. به سخن دیگر، عامل های وراثت یا ژن ها جدا و مستقل از یکدیگرند.
برخی از ژن ها خصوصیاتی را حاملند که خصوصیات برتر خوانده می شوند؛ ولی پاره ای دیگر به خصوصیات پس گرا معروفند.
مثلا” چنین می نماید که ژن موهای فرفری نسبت به ژن موهای صاف، چیره و حکمران باشد. از این رو هرگاه پدر یا مادری مو فرفری باشند، موی فرزندشان هم فرخورده خواهد بود.
دانشمندان در پاره ای از خصوصیات بدن انسان، مانند رنگ چشم، مو و پوست، آنگونه مطالعه کرده اند که معمولا” می توانند چگونگی وراثت فرزندان را با توجه به تاریخچه چند نسل گذشته شان، بیان کنند.
منبع: کتاب به من بگو چرا – جلد 5