نوشتن از بزرگترین اختراعات بشر در تمام دوران هاست، مردم به چیزی قابل حمل احتیاج داشتند تا روی آن بنویسند. اول از پاپیروس برای نوشتن استفاده شد، بعدها صنعتگران چینی کاغذ را اختراع کردند.
مصریان حدود ۲۸۰۰ سال پیش از میلاد مسیح، پاپیروس تهیه کردند، واژه کاغذ در زبان لاتین، از پاپیروس گرفته شده است.
پاپیروس از نی هایی که در کناره رود نیل میرویدند، تهیه می شد مصریان پوست نی را می کندند و مغزه داخل آن را برش می دادند و رشته رشته می کردند، سپس این رشته ها را به طور متقاطع روی هم قرار می دادند و روی سطحی صاف، بر آن می کوبیدند، بعد با استفاده از سنگهای صیقلی و نرم، برگه های خشک شده پاپیروس را صاف می کردند.
پیدایش کاغذ:
مواد اولیه دیگری که روی آن می نوشتند، عبارتند بودند از پوست درخت، پارچه و پوست های نازک شده حیوانات، که به صورت پوست نوشته و یا کاغذ پوستی در می آمدند.
پوست نوشته معمولا از پوست گوسفند دباغی نشده ساخته می شد، کاغذ پوستی هم از مواد نازک تر، مانند پوست بره یا گوساله، به دست می آمد.
کارگران پوست حیوانات را با آهک تمیز می کردند، آن را روی چارچوبی می کشیدند و میگذاشتند خشک شود و با تیغه های تیزی روی آن می کشیدند تا سطحی هموار برای نوشتن به دست آورند.
تاریخچه اولین کاغذ
نویسنده ای به نام ((تسای لون)) که در سلسله هان (۲۰۰ سال پیش از میلاد تا ۲۲۰ میلادی) دردربار امپراتوری مقامی رسمی داشت، در حدود سال ۱۰۵ میلادی برای اولین بار به کاغذ در چین اشاره کرده است.
او توصیف میکند که کاغذ از لباس های کهنه و موادی مانند پوست درخت تهیه می شده است، البته احتمالا این فرایند دست کم از ۱۰۰ سال پیش از آن آغاز شده بود.
صنعتگران چینی نیز از برگ ها و سایر مواد گیاهی، کاغذ می ساختند، آنها الیاف بامبوی جوان و پوسته درونی درخت شاه توت را می گرفتند و در آب آنها را باهم می کوبیدند.
دوغاب به دست آمده را از روی تکه پارچه ای، که روی قابی چوبی کشیده شده بود و دقیقا مانند یک صافی عمل می کرد، رد می کردند.
آب از پارچه رد می شد و الیاف روی آن به جای می ماند که وقتی خشک می شد به شکل کاغذ در می آمد، مردم چین برای به دست آوردن کاغذ مرغوب تر و بهتر از الیاف کنف نیز از همین شیوه استفاده می کردند، اما گران ترین و بهترین کاغذ از ابریشم ساخته می شده است.
کاغذ های زبر و زمخت برای بسته بندی به کار می رفت و در حالی که از کاغذ نرم به عنوان دستمال مخصوصا توالت استفاده می شد، سایر مردم جهان مستقل از چینی ها کاغذ را اختراع کردند.
در بین النهرین نوعی کاغذ ساخته شده از نی را جایگزین لوح های گلی سنگین کردند که شبیه پاپیروس بود، اما از حدود قرن ششم، ساکنان شهر باستانی تئوتی هواکان در مکزیک برای ساختن کاغذ، الیاف پوست درخت انجیر را در آب خیساندند و کوبیدند.
سپس لعابی گچی روی آن اندود کردند و بعد آن را با سنگی صیقلی هموار و صاف کردند.
گسترش کاغذ :
دانش ساخت و تهیه کاغذ از چین به کره،ژاپن و ویتنام گسترش یافت ودر سومین دهه قرن ششم به هند و سمرقند در آسیای میانه رسید.
تا قرن ۸ کاغذ به دمشق و بغداد در خاور میانه رسیده بود، در قرن ۱۰ تاجران عرب این فن را به مصر و شمال آفریقا رساندند.
آنها از الیاف کتان برای تهیه کاغذ قوی و بسیار نرم و صاف استفاده کردند، بعد ها از الیاف علف هایی مانند اسپارتو که علفی خاص جنوب اروپا و شمال آفریقا، کاه و سرانجام خمیر چوب، برای تهیه کاغذ استفاده شد.
بعدها انواع روش های پیشرفته و ماشین های کاغذسازی کشف و اختراع شد. یکی از مهمترین اینها ماشینی بود که در سال ۱۷۹۸ در فرانسه بوجود آمد و ماشین مزبور می توانست بطور مداوم صفحات کاغذ درست کند.
اولین کارخانه مدرن کاغذسازی
اولین کارخانه کاغذ سازی اروپایی در سال ۱۱۵۰ در نزدیکی والنسیا، در اسپانیا ساخته شد، کارخانه های کاغذ سازی از آن زمان دیگر آسیابی شدند، هم به این دلیل که چرخ های آبی نیروی خمیر کردن را تامین کنند و هم به این دلیل که سنگ های آسیاب، مواد گیاهی را خرد و له کنند.
یک تکه کاغذ را گرفته و از دو جهت پاره کنید دو چیز به چشم شما برخورد خواهد کرد. کاغذ در یک جهت راحت تر و آسانتر از جهت دیگر پاره می شود، و از لبه پاره شده الیاف ظریف مو شکلی بیرون می زند. این کیفیت نشان می دهد که اولا” کاغذ با ماشین ساخته شده است، وگرنه از هر جهتی شبیه بهم پاره می شد. ثانیا” نشان می دهد که کاغذ ماده ایست از الیاف ظریف، که به شکل نمد با هم مالیده شده اند. این الیاف ذرات سلولزی کوچکی هستند که قالب گیاهی را تشکیل می دهند.
منبع: کتاب به من بگو چرا – جلد ۶