در اوایل سال 1988 یک زن جوان ایتالیایی به نام استفانیا فولینی، به مدت 4 ماه به طور داوطلبانه در اعماق زمین به سر برد. او در یک محفظه شیشه ای به ارتفاع 6متر وپهنای 3/6 متر، به اندازه یک اتاق نشیمن راحت، در عمق 9 متری در زیر زمین در ایالت نیو مکزیکوی امریکا،اقامت کرد.
در انجا افتاب، ساعت و وسایل دیگیری که فهم زمان را ممکن میکند وجود نداشت.
او این کار را در وضعیتی راحت و با اسایش، اما بی خبر از زمان انجام داد.
مسئله این بود که این وضع بر (ساعت زیست شناختی) یعنی بر فهم ذاتی خانم فولینی از زمان، چه تاثیری خواهد داشت؟
پاسخ این شد که :ساعت زیست شناختی، بدون هیچ اشاره و راهنمایی از خارج، به تحلیل رفت.
همه ما دارای ساعت زیست شناختی هستیم:
ساعت بدن، ما را در مجموعه ای از نظم (ریتم) های مختلف در حال کار نگه میدارد. در یک کلام همه ما در زندگی نظم طبیعی داریم. به وقت غذا احساس گرسنگی میکنیم یا با نزدیکی به وقت خواب، خواب الود میشویم و برای خوردن و خوابیدن مجبور نیستیم که حتما به ساعت نگاه کنیم.
ما در هر بامداد، کمابیش، در وقت معینی از خواب برمی خیزیم، حتی اگر هم روشنایی روز به مانتابد. (نکته ای درباره خود بگویم: من سحر خیز هستم، در ساعت 5 صبح بیدار میشوم. چه در زمستان و چه در تابستان چه هوا افتابی باشد و چه ابری یا تاریک هرگز دیرتر از ان مگر چند دقیقه بر نمیخیزم، من حتی ساعت زنگ دار هم ندارم.)
واضح است که نظم مربوط به خوابیدن و برخاستن، انسان را کمابیش با وقت افتاب سازگار نگه میدارد. بسیاری از شناخته ترین نظم های ما، با افت و خیز هایی مربوط است که هر روز تکرار میشود این هارا (نظم های روزمره) میگویند.
سایر چرخه های منظم:
همچنین نظم های ماهانه برای شکل های گوناگون زندگی در ساحل وجود دارد، زیرا جزر و مدها مطابق با موقعیت نسبی ماه و خورشید رخ میدهد.
نظم های سالانه ای هم هست که بر اموری چون مهاجرت حیوانات و پرندگان در تغییرات فصلی حکمفرماست. بی تردید انسان ها دارای نظم های ظریفی از نوع درازمدت نیز هستند، اما نظم روزمره، چشمگیر ترین نظم است.
فقط نظم خوردن و خوابیدن نیست که براساسی روزانه نوسان میکند. حالات و گرایشات نیز چنین هستند.
اگر شما ساعت 3 صبح از خواب بیدار شودید و به مسئله ای بیندیشید، این طور به نظرتان خواهد رسید که مشکلات شما قابل حل نیستند.
همان مسئله اگر در ساعت 11 صبح در نظر گرفته شود، جزئی تلقی میشود. مسئله تغییری نیافته بلکه حالت روحی شما تغییر کرده است. از لحاظ پزشکی، نظم های روزمره بسیار مهم و ضروری هستند.
واکنش شخص به داروها، یا کیفیت حساسیت او (=الرژی) مطابق نظم روز مره تفاوت پیدا میکند. برخی از پزشکان میکوشند تا این نکته مهم را در تجویز دارو مد نظر داشته باشند.
افزون بر این، نظم روزمره الزاما برای همه یکسان نیست. (افراد صبحگاهی) و (افراد شبانگاهی).
هر چیزی که نظم روز مره را بر هم زند کارایی ما را به شدت پایین می اورد و باعث کم شدن ارامش روحی و روانی و حتی پایین امدن امادگی جسمانی ما میشود. مثلا کسانی که به اجبار درنوبت (شیفت) های شب به کار گمارده می شوند یا به اصطلاح شب کار هستند در مقابل مسائل اضطراری که با انها رو به رو میشوند، نمیتوانند واکنش مناسبی نشان دهند. زیرا انان با بدن 3 صبح مواجه با مسائل و مشکلات 11 صبح هستند.
در مسافرت های سریع و طولانی به شرق یا غرب، شما در زمان محلی بسیار متفاوت از زمان عزیمت واقع میشوید و نظم خود را از دست می دهید. این را (اختلاف زمان) میگویند، و به مسافران توصیه میشود که اندکی بیاسایند و به نظم جدید عادت کنند، پیش از انکه تصمیماتی مهم بگیرند.
نتایج آزمایش:
در ان مدت 4 ماهی که خانم فولینی بدون دسترسی به زمان و هیچ راهنمایی از خارج برای تنظیم نظم های روز مره اش به سر برد، بر ساعت متابولیسم و وزیست شناختی بدن او چه اتفاقاتی رخ داد.
احساس او از زمان کاملا بیراهه رفت او به نظمی رسید که افت و خیز های ان فقط نیمی از روال عادی را داشت، او گاهی 30 ساعت کار میکرد و گاهی 22 تا 24 ساعت به خواب میرفت. میان غذاهایش وقفه های طولانی تری وجود داشت و 7/5 کیلوگرم وزن کم کرد.
عادت ماهانه او (که کمابیش نظمی ماهیانه است) کاملا متوقف شد. دست اخر او فکر میکرد نه به مدت 4 ماه بلکه 2 ماه به زیر زمین به سر برده است، هنگامی که در ماه اردیبهشت از اعماق زمین بیرون امد تصور میکرد اواخر اسفند است.
همه این بررسی های ساعت زیست شناختی هم از لحاظ نظری و هم از جنبه های علمی، مهم است.
تازمانی که در سطح زمین هستیم، میتوانیم بر محرکه های خارجی اتکا کنیم تا حسمان از زمان صحیح باشد. اما روزی که در فضا سپری خواهیم کرد مثلا در کره ماه 1 روز دوهفته است و شب نیز به همان اندازه طولانی است، در یک سفینه فضایی در حال چرخش روز و شب هر کدام شاید دودقیقه طول بکشد.
لازم است در همه این اوضاع راه هایی برای تناوب شب و روز مصنوعی به مدت 24 ساعت تنظیم کنیم. در هر حال، بدن ما در طی زمان های دیرین با این نظم روزمره سازگار گشته و باید به بدنمان احترام بگذاریم.