قدرت پنهان بویایی و عطر درمانی

آیا ممکن است بوییدن مولکولی که در عرق انسان وجود دارد نگرانی و تنش را فرو نشاند؟! بعضی از دانشمندان چنین تصور و استدلال میکنند که (بو درمانی) حتی به لاغر شدن و ترک سیگار کمک میکند.

نگرانی، تنش، استرس، بی خوابی میلیون ها نفر را به استفاده از آرام بخش هایی که مصرف دراز مدت انها زیان بار است سوق داده اند.

بسیاری از مردم به داروهای جانشینی روی اورده اند که نوید انها برای درمان طبیعی و بدون آثار جانبی وسوسه انگیز است.

ولی بوهای ملایم که در عطر درمانی یا بو درمانی به کار میروند و به شکل روغن های خوش بو به بدن مالیده میشوند، چگونه با قدرت درمانی والیوم یا لیبریوم برابری میکنند؟!

پژوهشگران گروه شیمی دانشگاه وارویک عقیده دارند که پاسخ این پرسش با استشمام (ماده دارویی خود بدن)، یعنی یک مولکول استرویید در عرق بدن معلوم میشود که به ادعای آنان خلق و خوی را تغییر میدهد، همان طور که آرام بخشها چنین میکنند.

این مولکول که اسمون 1 نام دارد، از حیث شیمیایی شبیه به دیگر مشکهای جانوری است واین مواد تقریبا به طور جهانی برای حس بویایی انسان جذاب اند و قرنهاست که در داروها و عطر ها به کار رفته اند.

اساس عطر درمانی سنتی قدرت مواد معطر در تاثیر بر خلق و خو است، ولی انتخاب اجزای تشکیل دهنده عطر ها عمدتا شهودی و دلخواهانه بوده است.

جرج داد و دون جنکینس، مدیران مشترک گروه پژوهش بویایی وارویک استدلال میکنند که اینک اصول عطر درمانی را میتوان به

یک علم دقیق تبدیل کرد. به ادعای آنان، کلید این علم استفاده از (ارام بخش خود طبیعت) است.

جرج و جنکینس اصطلاح عطر درمانی را برای توصیف کاربرد بوهای طبیعی انسان  به منزله خود درمانی تنش و نگرانی واسترس به کار میگیرند.

این پژوهش گران چنان به موثر بودن اسمون 1 مطمئن شده اند که نام شرکت خود را اسمو تراپی نهادند و فرآورده تجاری خود را به نام ریلاکس به بازار عرضه کردند.

وارویک با نوآوری های خود به مرکز جهانی پژوهش های بویایی تبدیل شده است. از جمله (بینی الکترونیک) که با استشمام بو میزان اجزای نوشیدنی ها را تشخیص میدهد و (کیت بویایی) برای کمک به کودکان نابینا و افزایش قدرت بویایی آنان تولید شده است.

با وجود این نسبت به پژوهش هایی که درباره بینایی و شنوایی شده است به حس بویایی چندان توجهی نشده و نمیشود.

درک بو از راه دستگاه کناره ای اولیه صورت میگیرد که محل تنظیم خلق و خوی و عاطفه در مغز است، و چنین تلقی میشود که از حیث تکامل نسبت به حس های بینایی و شنوایی که در مراکز بالاتر در قشر مخ تحلیل میشوند، پست تر است.

با این همه این پژوهش ها بیشتر جنبه فرهنگی دارد تا زیست شناختی.

نخستین بار زیگموند فروید از مفهوم (سرکوب) عضو بویایی، یاد کرد. او تاریخ سرکوب بویایی را به زمانی که انسان راه رفتن را به حالت قائم اغاز کرد میرساند و چنین استدلال کرده است که حس بویایی در انسان اولیه، از زمانی که انسان مرحله شکارچی _گرد اورنده را میگذرانده مقام خود را به منزله جاذبه جنسی بین همخوابگان از دست داده است، زیرا بوی زنان با چرخه قاعدگی ارتباط داشته و بنابر این مقطع بوده است. بدین گونه در طی تکامل انسان نیز بویایی همواره در مرتبه دوم پس از بینایی قرار گرفته و پیوند های آدمیان مبتنی بر نمود های دیداری شده اند.

در عین حال به رغم این سرکوب انسان در همه فرهنگ ها گیاهان معطر و رزین ها و صمغ های درختان را ازمایش کرده است.

این مواد چنانکه عطر درمان گران میگویند سرشار از روغن های اسانسی هستند. به نظر میرسد که بسیاری از این مواد دارای فواید دارویی هستند، ولی بقیه ظاهرا فقط برای بوی خوبشان مورد استفاده قرار گرفته اند.

مایکل استو دارت، جانور شناس دانشگاه تاسمانی، این احتمال را مطرح کرده است که وقتی سرکوب، نقش جاذبه جنسی بویایی را به ذهن ناخودآگاه تبعید کرد، انسان از بو تنها اثار خلق برانگیز آن را که همچون پژواکی در دستگاه کناره ای (سیستم لیمبیک) درنگ می کردند به کار گرفت. ظاهرا پرطنین ترین پژواک از آن بوی مشک جانوری بود، به خصوص اگر با روغن های گیاهی مانند کندر، مرمکی و صندل قرمز مخلوط شود.

این عطر ها با هم آمیزه ای مستی اور به بار می آورند. این همان رمز عطر سازی است. ولی به راستی چرا انسان چنین علاقه حیرت آوری به بوی نسبتا تندی دارد که آهوی کوچکی در تبت آن را تولید میکند؟؟!!

بخشی از این پاسخ این است که مولکول استروییدی مشک، از جمله اسمون 1 بسیار شبیه به هورمون جنسی نرینه، تستوسترون، است. همچنین به استروییدهای گیاهی نیز شباهت دارد، که با استرول های جانوری خویشاوندند و در صندل قرمز وگیاهان دیگر یافت میشوند.

همه مولکول های استرویید مانند، بویی خاص دارند، که زنان نسبت به آن هزار بار حساس تر از مردان اند. بقیه پاسخ از پژوهشی درباره فراورده های بسیار ناخوشایند زیر بغل انسان به دست می آید. پژوهشگران دریافته اند که دو استرویید ناشی از تاثیر باکتری ها بر عرق انسان بر رفتار ما تاثیر خاص دارند.

در ازمایشی که  در اواخر دهه 1970 تام کلارک که در آن زمان در دانشکده پزشکی بیمارستان گای در لندن به کار تحقیق و پژوهش مشغول بود و همکارانش یک استرویید بویناک به نام 5_آلفا آندسترون را در روی صندلیهای یک تاتر افشاندند.

آنان دریافتند که عمدتا زنان این صندلی ها را اشغال کردند ودر هیچ یک از جاهای خالی ماده بویناک افشانیده نشده بود. از این گذشته، زنانی که در تاتر کار میکردند و چرخه قاعدگی شان معمولا منظم بود نیز دریافتند که این آزمایش نظم چرخه قاعدگی آنان را به هم زده است. جالب توجه است که مردان بسی بیشتر از زنان 5_آلفا آندروستون تولید می کنند.

تقریبا در همین زمان، مایکل کرک _اسمیت، دیوید بوث و همکارانش از دانشگاه بیر منگام از افرادی که تحت تاثیر بوی استرویید دیگری 3_آلفا _آندروستنول قرار داده شده بودند خواستند که نظر خود را درباره یک سلسله عکس ابراز کنند.

افرادی که استرویید را بو کرده بودند نسبت به افرادی که تحت تأثیر بو قرار نگرفته بودند، عکسهای زنان را جذابتر یافتند.

گروه پژوهشی وارویک به تاثیر های رفتاری که در مرحله اولیه رشد انسان رخ میدهند علاقه مند است. شواهد فزاینده ای وجود دارند حاکی از این که نوزادانی که قدرت بینایی شان محدود است، در طی فرایند بسیار مهم دلبستگی به ارتباط بویایی با مادرنشان متکی می شوند.

دو تن از دانشمندان در سال 1985 ثابت کردند که نوزادانی که از پستان مادر شیر می خورند، مادرشان را آسان تر از نوزادانی که از شیشه شیر میخورند از بوی او تشخیص می دهند.

نوزاد یک هفته ای می‌تواند بین تنزیب زیر بغل مادری که از پستان خود اورا شیر میدهد و تنزیب زیر بغل دیگری تمایز نشان دهد. نوزادانی که از شیشه شیر میخورند آشکارا از این کار ناتوان اند. غالبا مادران نیز میتوانند جامه های نوزاد خود را از میان انبوهی جامه های دیگر جدا کننند.

همچنین در ادامه این پژوهش ها مشخص شد که نوزادان صدای مادرشان را در سومین روز پس از تولد تشخیص می دهند و صورت او را از چند روز اول عمرشان می شناسند. حس بویایی از بدو تولد وشاید حتی قبل از آن فعال است دانشمندان استدلال میکنند که بویایی را عنصری احتمالا کلیدی در تشکیل روابط اجتماعی میدانند.

گروه وارویک عقیده دارند که بو درمانی برای ترک سیگار نیز ممکن است به کار آید. آنان سرگرم تهیه فرمولی هستند که همان لذتی را که از سیگار کشیدن حاصل میشود و با وارد کردن نیکوتین و قطران به بدن همراه است، تنها با بوییدن توتون احساس کنند.

این روش به سیگاری ها امکان میدهد که سیگار را در دو مرحله ترک کنند. انها همچنان در حال تلاش برای ساختن چیزی هستند که امیدوارند  به شدت اشتها را سرکوب کند. پژوهش ها در این زمینه‌ همچنان ادامه دارد به حدی که باید آن  ها را نخستین گام ها در گشودن شاخه تازه ای از پزشکی دانست.